ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼: ਅਸਲ ਫਕੀਰੀ ਦੀ ਕਸੌਟੀ

ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਮੱਕੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਾਸਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ।
ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਾਜੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਕੀਰ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਮਿਲੇ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਨੇ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਾਰਣ ਲਿਬਾਸ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲਿਆਂ ਹਾਜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਹਿਮਤ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਓ ਅਸੀਂ ਇਸ ਫਕੀਰ ਕੋਲੋਂ ਫਕੀਰੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਕਰੀਏ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ,
“ਜੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਾਮਲ ਫਕੀਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸਦੇ ਫਕੀਰੀ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਖੋਹ ਲਵਾਂਗੇ,
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫਕੀਰ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਤਾਂ ਫਕੀਰ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਤਾਜ਼ੁਬੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ,
“ਅਰੇ ਭਾਈ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?”

ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:
“ਸੁਣੋ, ਏ ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ! ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ‘ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ’, ਇਹ ਫਕੀਰੀ ਦੀ ਤੋਹੀਨ ਹੈ। ਫਕੀਰ ਤਾਂ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।”

ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਅੰਦਰੋਂ ਥਮ ਗਿਆ।
ਉਹ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ,
“ਵਾਹ ਭਾਈ! ਇਹ ਤਾਂ ਫਕੀਰੀ ਦੀ ਰਾਹਦਾਰੀ ‘ਚ ਕਾਮਲ ਹੈ।
ਜਿਸ ਨੇ ਐਸਾ ਉੱਚਾ ਤੇ ਅਸਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਖ਼ਰੀ ਫਕੀਰੀ ਨੂਂ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪਰ ਅਜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ… ਵੇਖੀਏ ਹੁਣ ਕੀ ਆਖਦਾ ਹੈ।”

ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ — ਫਕੀਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀ ਹੈ, ਅੰਤ ਕੀ ਹੈ, ਫਕੀਰ ਦਾ ਘਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚੁੱਪੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ (ਜੋਤ/ਅੰਦਰੂਨੀ ਨੂਰ) ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ ਜਾਂ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਕੀਰੀ ਦਾ ਅਸਲ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਕੀਰੀ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ (ਭਾਵ ਨਰਮੀ, ਸੁਭਾਵ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਮਲਤਾ), ਫਕੀਰ ਦਾ ਖ਼ਿਰਕਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚੋਲ੍ਹਾ ਜਾਂ ਹਾਲਾਤ), ਕਫਨੀ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ (ਸਾਦਗੀ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਯਾਦ), ਫੌਹੜੀ ਕੀ ਹੈ (ਝੋਲਾ ਜਾਂ ਤਿਆਗੀ ਜੀਵਨ), ਜਾਮਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਜਾਂ ਵਸਤ੍ਰ), ਵਸਲਾ ਕੀ ਹੈ (ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਜਾਂ ਮਿਲਾਪ), ਸੇਲੀ ਕੀ ਹੈ (ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਕ ਨਿਯਮਿਤਤਾ ਜਾਂ ਬੰਧਨ), ਕਿਸ਼ਤੀ ਕੀ ਹੈ (ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਜਾਂ ਸਾਧਨ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਏ), ਅਤੇ ਮੁਤਬਕਾ ਕੀ ਹੈ (ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਸੰਤੋਖ, ਜੋ ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਸਹੇਜ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ)?

ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ: ਫਕੀਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ “ਬਨਾਹ” ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ “ਬਕਾ” ਹੈ, ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਰੱਬ ਨਾਲ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਕੀਰ ਦਾ ਘਰ “ਮੁਸਲਮ” ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਈਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜੀਵਨ, ਉਸ ਦੀ ਕੁੰਜੀ “ਖਾਮੋਸ਼ੀ” ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੱਚਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ “ਅਜਦੀਵ ਬੰਦਗੀ” ਹੈ ਜੋ ਅਨਹੱਦ ਨਾਦ ਰਾਹੀਂ ਜਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ “ਹਲੀਮੀ” ਹੈ ਜੋ ਨਰਮੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ “ਪਾਇ ਬੋਸੀਅਤ” ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੈਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਓਥੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਰੀਕ “ਬਿਦਾਰੀ” ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਚੇਤਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅਕਲ “ਸੋ ਜਨ” ਹੈ ਜੋ ਭੀੜ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਬਣੇ, ਫਕੀਰੀ ਦਾ “ਰੇਸ਼ਮ” ਉਸਦਾ “ਦੀਦਾਰ” ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਲੁਕਮਾ “ਸਬੂਰ” ਹੈ ਜੋ ਸਬਰ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖਿਰਕਾ “ਰਾਮਤੀ” ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਫਨੀ “ਜਿੰਦਾ ਮੁਰਦਾ” ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰੀ ਚਾਹਤਾਂ ਤੋਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਧੂੰਆ “ਪਸ਼ੂ ਵਰਗਾ” ਹੈ ਜੋ ਦੁਨਿਆ ਨਾਲ ਨਾ ਜੁੜਨ ਅਤੇ ਅਲਿਪਤ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਫੌਹੜੀ “ਖਾਕਰੋਬੀ” ਹੈ ਜੋ ਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਜਾਮਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਾਦਗੀ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ ਪਰ ਅੰਦਰਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੇਲੀ “ਮੁਰਸ਼ਦ ਅੱਗੇ ਬੰਧਪ ਹੋਣਾ” ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਪੂਰੀ ਅਗਿਆਕਾਰੀ ਹੈ, ਕਿਸ਼ਤੀ “ਗਰਦਾ” ਹੈ ਜੋ ਰੱਬੀ ਰਾਹ ਵਿਚ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਨਿਭਾ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਵਸਲਾ “ਸੈ ਪਸਾਹਿਦ ਕਰੇ” ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੀਤ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਰੱਬ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਮਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਰੱਬ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਅਪਣਾਵੇ ਉਹੀ ਕਾਮਲ ਫਕੀਰ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਲਕਮਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਹ ਭੁੱਲਾ ਹੋਇਆ ਹੋਂਦ ਹੈ — ਅਸਲ ਫਕੀਰ ਨਹੀਂ।

ਤਦ ਫਿਰ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:
“ਜੇ ਵਸਾਲ (ਰੱਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ) ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲੋਂ?
ਅਤੇ ਚਿਹਸ਼ਤਮਨੀ — ਰੱਬੀ ਰਾਹ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਹੈ?”

ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਰੱਬ ਇੱਕ ਹੈ, ਰੱਬ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਅਪਕ ਹੈ।
ਉਹ ਨਾ ਤਾ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ — ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਮਿਲਾਪ ਰੱਬ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਹ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਭਾਵਨਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ।

ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਹੁਣ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ —
“ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਧਰਮ ਜਾਂ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਅਸਲੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਸੱਚਾ ਮਜ਼ਹਬ ਕਿੰਨੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕੀ?”

ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਮਨ ਮੁੰਡਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਅਸਲ ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਮੂੰਡਵਾਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਜੇ ਤੱਕ ਮਨ ਨਹੀਂ ਸੁਧਰਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਛੱਡ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੰਨ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੀ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਤੁਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ —ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਤਿਆਗੀ (ਬੈਰਾਗੀ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਰਸ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਨਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਅਸਲ ਫਕੀਰੀ ਦੀ ਟੋਪੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਐਸੇ ਹੀ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਾਂ ਫਿਰ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:
“ਸਾਡੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਹੈ — ਦਰਵੇਸ਼ (ਫਕੀਰ) ਦੀ ਖ਼ਿਰਕਾ (ਚੋਲਾ) ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਇਸ ਦੇ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋ?”

ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪੀਰ ਤਾਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅੰਧ ਮੁਰੀਦ ਬਣ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਕਫਨੀ (ਕਫਨ ਜਿਹਾ ਚੋਲਾ) ਅਤੇ ਟੋਪੀ (ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਹਿਰਾਵਾ) ਤਾਂਦਰੀਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਦ ਹੀ ਸਚੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਦਰਿਆਉਂ ਪਾਰ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਤਾਂ ਘਰ ਬੈਠੇ ਹੀ ਰੱਬੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਗਮ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕਫਨੀ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਦ ਫਕੀਰ ਦੁਸ਼ਟ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਸੁੰਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਕਫਨੀ ਅਤੇ ਟੋਪੀ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਰਵਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਅਕੇਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਦ ਉਹ ਕਫਨੀ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਫਕੀਰੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਦੋਂ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਨੇ ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ:
“ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ — ਦੱਸੋ, ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?”

ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਰਾਹੀਂ ਸੱਚੀ ਦਿਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੰਜੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਭਰਮ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਸਵੇਂ ਦੁਆਰ ‘ਤੇ ਤਾਲਾ ਲਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਅਠਸਠ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਤੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਰੱਬੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਚੋਟ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਨਾਨਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਫਕੀਰੀ ਦੀ ਲੰਗੋਟ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।॥੨॥

ਤਾਂ ਫਿਰ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:
“ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਦਰਵੇਸ਼ (ਫਕੀਰ), ਤੁਹਾਡੀ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਵਿੱਚ ਪਾਪੋਸ਼ (ਜੁੱਤੀ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚਮੜੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ) ਦੀ ਕੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ? ਇਹ ਪਾਪੋਸ਼ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਮਜ਼ਹਬੀ ਰੀਤ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ? ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪਛਾਣ ਕੀ ਹੈ?”

ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅੱਗ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਰੂਪੀ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਵੱਡਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੂਫਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਦਰਿਆਉਂ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਪਾਵ-ਪੋਸ਼ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਥੇ ਫਕੀਰ ਆਪਣੇ ਚਰਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਪਾਵ-ਪੋਸ਼ ਪਹਿਨਣਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਨਾਨਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਥੋਸ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ, ਫਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਾਨਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫੱਕਰ (ਫਕੀਰ) ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਬੈਠੇ, ਜਾਂ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵਿਅਾਪਾਰ ਕਰੇ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਠੀ ਫੜੇ ਉਹ ਅਸਲ ਫਕੀਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਪੈਜਾਮੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਫਿਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਫਕੀਰੀ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਸਾ (ਭਿਖਸ਼ਾ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ) ਫੜੇ ਤੇ ਆਸ ਰਖੇ ਉਹ ਵੀ ਫਕੀਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਲਾਹ ਕੇ ਫਿਰੇ ਉਹ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਵਿਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਬੰਧੇ ਉਹ ਮਨਸਬਦਾਰ ਹੈ — ਫਕੀਰ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਫਕੀਰ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਆਰਾਮ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਰੂਹਾਨੀ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਸਿਰ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦਸਤਾਰ ਪਾ ਲਏ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੁਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹੇ ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣੇ ਉਹ ਮੂਲ ਤੋਂ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੂੰਹ ਮੰਗੇ ਭਿਖ ਮੰਗੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਜਾਲੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੇ ਫੱਕਰ ਪਾਣੀ ਪਵਣ ਵਰਗਾ ਨਿਰਲੇਪ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੌਤ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ‘ਚ ਹੀ ਰਿਹਾ ਕਰੇਗਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਹੈ ਜੋ ਨੈਕੀ ਕਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਬਣਾਏ।

ਤਾਂ ਫਿਰ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ:
“ਹੇ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ! ਇਹ ਜੋ ਲੋਕ ਫਕੀਰੀ ਦੇ ਬਸਤ (ਕੱਪੜੇ) ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਕੀਰੀ ਦਾ ਭੇਖ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਚੀ ਫਕੀਰੀ ਹਾਸਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਨਾ ਇਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਹਨ, ਨਾ ਉਦਾਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਕੁਝ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਪਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ — ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਫਕੀਰੀ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਖਾਸੀਅਤ ਕੀ ਹੈ? ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਹ ਪਛਾਣ ਸਕੀਏ ਕਿ ਅਸਲ ਫਕੀਰੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।”

ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ, ਫਕੀਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਅੰਦਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਪੜਿਆਂ, ਚੋਲੇ, ਟੋਪੀ ਜਾਂ ਲੰਗੋਟੀ ਵਿਚ; ਜੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ, ਲਾਲਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਸਤ੍ਰ ਖ਼ੁਦ ਠੁਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ — “ਜੇ ਤੂੰ ਅਸਲੀ ਫਕੀਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਪਹਿਨ।” ਜਿਵੇਂ ਟੋਪੀ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ “ਮੈਂ ਬਾਲਕ ਵਰਗੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹਾਂ, ਜੇ ਸਿਆਣਾ ਮਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਪਹਿਨ”, ਕਫਨੀ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ “ਮੈਂ ਮੁਰਦਿਆਂ ਲਈ ਹਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਜੀਵਿਆ ਹੋ ਕੇ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਪਹਿਨ”, ਫੌਹੜੀ ਆਖਦੀ ਹੈ “ਜੇ ਤੂੰ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੁਹ”, ਧੂੰਆ ਆਖਦਾ ਹੈ “ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜ”, ਚਿੱਪੀ ਆਖਦੀ ਹੈ “ਜੇ ਤੂੰ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚਲਣ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਵਰਤ”, ਸੇਲੀ ਆਖਦੀ ਹੈ “ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਅੱਗੇ ਬਰਦਾ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਪਹਿਨ”, ਪਊਏ ਆਖਦੇ ਹਨ “ਜੇ ਤੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਛੱਡ ਕੇ ਰੱਬ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਮੁੜਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਪਾ।” ਫਿਰ ਨਾਨਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਕੀਰੀ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਦੁਨੀਆਂ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਫੈਲਾਏ ਜਾਣ, ਅਸਲ ਰਾਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਬਰ, ਇਕਾਂਤ ਅਤੇ ਰੱਬ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕਰ ਬੈਠਾ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਰੱਬ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ, ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਫਿਰ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਫਕੀਰੀ ਨਹੀਂ, ਝੂਠੀ ਫਕੀਰੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਫਕੀਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਹੀ ਰੱਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਭੇਖ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਵਾਂਗੀ ਬਣੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੋਗੀ ਦਾ ਭੇਖ ਪਾ ਕੇ ਭਗਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜੋਗੀ ਨਹੀਂ, ਸਵਾਂਗੀ ਹੈ। ਐਸੇ ਹੀ ਜੇ ਕੋਈ ਸੰਤ, ਪੀਰ ਜਾਂ ਭਗਤ ਬਣਨਾ ਚਾਹੇ, ਪਰ ਫਕੀਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੰਕਾਰ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਕੀਰ ਨਹੀਂ, ਝੂਠਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਕੋਲ ਸਬ ਕੁਝ ਹੈ। ਬੰਦੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਕਛ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ — ਮਾਲਕ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗੱਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ।
ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਲਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰਨਾ ਵੀ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜਿਥੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਓਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਕਲ-ਚਤੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ।

ਤਾਂ ਫਿਰ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਆਖਿਆ: ਵਾਹ ਵਾਹ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ! ਵਾਹ ਤੇਰੀ ਫਕੀਰੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਵਾਹ ਵਾਹ ਉਸ ਖੁਦਾਇ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਵਡਿਆਈ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਫਕੀਰੀ ਤਾਂ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਗੁਰਿਆਈ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਹੀ ਜੋਗ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਜ਼ੁਹਦ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਜ਼ੁਹਦ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਪੀਰੀ ਖਵਾਜਾ ਮੋਈਨੁਦੀਨ ਚਿਸ਼ਤੀ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਪੀਰੀ ਹੈ। ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਗਦੀ ਛੱਡ ਕੇ ਰੱਬ ਦੀ ਪਨਾਹ ਲੈ ਲਈ ਗਈ। ਅਦਲ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਹਜ਼ਰਤ ਉਮਰ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਤਿਆਗ ਉਹੀ ਜੋ ਕਬੀਰ ਭਗਤ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ। ਜੋਗ ਉਹੀ ਜੋ ਗੁਰਖਨਾਥ ਨੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਉਤਾਰਿਆ। ਤਿਆਗ ਉਹੀ ਜੋ ਰਾਜੇ ਭਰਥਰੀ ਅਤੇ ਗੋਪੀਚੰਦ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਤਪ ਉਹੀ ਜੋ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਸੰਨਿਆਸ ਉਹੀ ਜੋ ਦੇਵਦੱਤ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਤਪ ਉਹੀ ਜੋ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਜੋਰ ਉਹੀ ਜੋ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਵਰਤਿਆ। ਜੁੱਧ ਉਹੀ ਜੋ ਦਹਿਸਿਰ (ਰਾਵਣ) ਨੇ ਕੀਤਾ। ਬਿਓਗ ਉਹੀ ਜੋ ਰਾਮਚੰਦ ਨੇ ਸਹਿਆ। ਹਠ ਉਹੀ ਜੋ ਧਰੂ ਭਗਤ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਸਤ ਉਹੀ ਜੋ ਸੀਤਾ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ। ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਉਹੀ ਜੋ ਆਦਮ ਬਾਬਾ ਨੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਉਤਾਰਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ ਐਨਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬੈਰਾਗ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰੱਬੀ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲਿਆ…