ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਕਾਜੀ ਰੁਕਨੁੱਦੀਨ (ਭਾਗ 6): ਕੀ ਨਬੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ?

ਪਿਛਲੇ ਬਲੌਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕਾਜੀ ਰੁਕਨੁੱਦੀਨ ਜੀ ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਬੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਦੇ ਪਰ ਡੂੰਘੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਏ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਅਖੀਰ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੱਬ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

---

ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਬਲੌਗ ਵਿੱਚ ਕਾਜੀ ਰੁਕਨੁੱਦੀਨ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਿਸਤ (ਜੰਨਤ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ, ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਦੋਜ਼ਖ ਵਿੱਚ ਪੈਣਗੇ।

ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ

ਕਾਜੀ ਰੁਕਨੁੱਦੀਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੇ ਨਾਨਕ ਪੀਰ ਜੀ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸਤਫਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਆਏ ਸਨ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਸਾਬਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਲਮਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੀਨ (ਧਰਮ) ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ (ਕਾਫਰ ਹਨ), ਉਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਨਬੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਹੂਰਾਂ-ਪਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਖ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਨਬੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋਜ਼ਖ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹਾਵੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਰਾਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਮਾਜਾਂ ਤੇ ਰੋਜ਼ਿਆਂ ਵਰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੋਜ਼ਖ ਹਰਾਮ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਵਾਬ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਰੁਕਨਦੀਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਹੇ ਰੁਕਨਦੀਨ! ਸੱਚਾ ਜਵਾਬ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਵਰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ (ਭਾਵ—ਕਈ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਏ ਤੇ ਗਏ ਹਨ)। ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ; ਸਭ ਮਰ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਬਣ ਗਏ। ਉਸ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਾਂਡੇ (ਬਰਤਨ) ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ (ਪੇਸ਼ਾਬ) ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਭਾਵ—ਮਿੱਟੀ ਇਕੋ ਹੈ, ਵਰਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ)। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਨੇਮਤਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ।

(ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਕੇ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਮਿੱਟੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।)

ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਅੱਗ (ਦੁੱਖ/ਅਹੰਕਾਰ/ਵਿਕਾਰ) ਦਾ ਅਜੀਬ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਮਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਨਾਰੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰੋਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਈ ਨਬੀ ਤੇ ਰਸੂਲ ਵੀ ਇਸ ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੁਧਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਜੋ ਦੋਜ਼ਖ ਵਰਗੀ ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੋਬਾ ਵੀ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਫਿਰ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਨਮਾਜਾਂ ਤੇ ਰੋਜ਼ੇ, ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਗਈ ਜੰਨਤ ਦੀਆਂ ਹੂਰਾਂ? ਜੋ ਕੁਰਾਨ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਸੜ ਕੇ ਮਿਟ ਗਏ।

ਅੱਗੇ ਨਾ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਾਫਿਰ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਮਨੁੱਖ ਮਰ ਗਏ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਰੱਬ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਲੱਖਾਂ ਮੁਹੰਮਦ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸੇ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ।

ਮੈਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ “ਹਾਏ ਮੁਹੰਮਦ! ਹਾਏ ਮੁਹੰਮਦ!” ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸਤਫਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰੱਬ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦਾ ਨੂਰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸਤਫਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਰੋ-ਰੋ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ, “ਹਾਏ ਮੁਹੰਮਦ! ਹਾਏ ਮੁਹੰਮਦ!” ਅਤੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਦਿਓ। ਤਦ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਮੁਹੰਮਦ ਉੱਠ ਕੇ ਬੋਲ ਪਏ ਕਿ ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਅਸੰਖ ਮੁਸਤਫਾ ਹਨ।

ਅੰਤ ਤੱਕ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਇੱਥੇ ਬੇਅੰਤ ਜਬਰਾਈਲ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਮੇਕਾਈਲ ਵੀ ਹਨ। ਅਣਗਿਣਤ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਬੇਅੰਤ ਹਨ। ਅਸੰਖ ਜਿੰਨ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਸੱਚੇ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਹਨ।

ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ। ਨਾ ਤਾਂ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਨਤ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੋਜ਼ਖ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਜੀਉਂਦੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜੋ ਸਾਹਿਬੀ (ਸ਼ਾਨ/ਹਕੂਮਤ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਝੂਠੇ ਦਾਅਵੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੜ ਕੇ ਆਖ਼ਿਰ ਰਾਖ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰੱਬ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ; ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਖੁਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸਤਫਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਵਤਾਰ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪੀਰ, ਪੈਗੰਬਰ ਜਾਂ ਔਲੀਆ ਹਨ—ਭਾਵ ਰੱਬ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਫ਼ਰਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਝੂਠੀ ਬਾਜੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਖੀਰ ਝੂਠੀ ਹੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ—ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਸਮੇਤ। ਚੌਦਾਂ ਲੋਕ ਵੀ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੇ; ਅਖੀਰ ਸਭ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ। ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ — ਇਹ ਚਾਰ ਤੱਤ ਹਨ। ਜੀਵ ਜੰਤ ਮਰ ਕੇ ਫਿਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ, ਉਹ ਅਜਾਣੇ ਲੋਕ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਰਦੇ ਹਨ।